'Strenger onderzoek naar echtheid Mariaverschijning'

Hilversum (Van onze redactie) 9 januari 2009 - De Vaticaanse Congregatie voor de Geloofsleer publiceert op korte termijn een document met nieuwe en stringentere richtlijnen voor diocesane onderzoeken naar de authenticiteit van beweerde Maria-verschijningen. Dat meldt de Italiaanse website papanews.it die doorgaans goed is ingevoerd bij de Vaticaanse dicasteries.

Huilende beelden
Paus Benedictus XVI staat bekend als uiterst terughoudend ten aanzien van verschijningen waarvan de authenticiteit nog niet vaststaat. Hij zou persoonlijk opdracht hebben gegeven voor de uitvaardiging van het nieuwe strengere directorium die een instructie uit 1978 aanvult. De regels zien niet alleen op verschijningen van de Moeder Gods, maar ook op andere fenomenen waarvan de bovennatuurlijke oorsprong moet worden vastgesteld. Het betreft onder meer bloed of tranen huilende beelden en verschijningen van Jezus Christus.

Gehoorzaamheid
Een proeve van gehoorzaamheid is in het nieuw te verschijnen directorium de eerste etappe van het onderzoek naar de authenticiteit van een verschijning, meldt de katholieke nieuwssite. De plaatselijke bisschop moet de beweerde ziener een zwijgplicht opleggen. Geeft die persoon niettemin ruchtbaarheid aan wat hij of zij gezien meent te hebben, dan geldt dat als een sterke indicatie dat het geen bovennatuurlijk verschijnsel betreft. De kerkgeschiedenis leert immers dat echte zieners altijd gehoorzaamheid hebben betracht aan de kerkelijke autoriteiten. En Maria zou nooit ongehoorzaam zijn aan een bisschop, is de gedachte.

Hallucinaties
Bisschoppen moeten een commissie instellen van psychiaters, psychologen, theologen en pedagogen die onderzoek doen naar de verklaringen van beweerde zieners. Psychiaters en psychologen – van zowel katholieken als ongelovigen huize – moeten onderzoek doen naar hun geestesgesteldheid. De experts moeten vaststellen of de ‘zieners’ lijden aan bijvoorbeeld hallucinaties of hysterie.

Computeronderzoek
In een derde fase wordt gekeken naar voorkennis bij de vermeende ziener op het gebied van mystiek, verschijningen, theologie en mariologie. Daarmee moet voorkomen worden dat iemand de kerkelijke autoriteiten om de tuin leidt met een aannemelijk, theologisch consistent - maar verzonnen - verhaal. De ‘ziener’ wordt gevraagd zijn computer over te dragen aan de diocesane onderzoekscommissie. Die kan dan vaststellen of iemand bijvoorbeeld op internet gezocht heeft naar informatie over verschijningen.

Financieel belang
Ook moet onderzocht worden of de beweerde ziener of iemand in zijn omgeving financieel belang heeft bij erkenning van de verschijning. Een pelgrimsoord is een aantrekkelijke bron van inkomsten. Boze tongen beweren bijvoorbeeld dat de wekelijks verschijningen van Maria in het Bosnische Medjugorje een mythe is die in stand wordt gehouden uit economische overwegingen.

Satan
Slotstuk van het onderzoek is een verhoor door een of meer demonologen en exorcisten. Die moeten uitsluiten dat Satan achter de verschijningen schuilgaat in een poging de gelovigen te misleiden.  

Volksoploop
Wereldwijd beweren vele tientallen personen dat de Moeder Gods aan hen is verschenen. De Kerk is terughoudend met het erkennen van de authenticiteit van verschijningen. Veel zieners geven weinig ruchtbaarheid aan de beweerde ontmoetingen. Maar er zijn ook kerkelijk (nog) niet erkende verschijningen die een ware volksoploop teweeg brengen, zoals in Medjugorje en het Italiaanse Civitavecchia.

Medjugorje
Het is niet voor het eerst tijdens het pontificaat van Benedictus XVI dat het Vaticaan zich rechtstreeks bezighoudt met de echtheid van verschijningen. Twee jaar geleden droeg de Congregatie voor de Geloofsleer de Bosnische bisschoppen op een nieuw onderzoek in te stellen naar de vermeende Maria-verschijningen in Medjugorje. Het Vaticaan heeft het onderzoek inmiddels naar zich toe getrokken, zo meldde Radio Vaticana vorig jaar zomer. De paus staat volgens de plaatselijke bisschop sceptisch ten aanzien van de authenticiteit van die beweerde private revelaties.

Leugens
Volskdevotie rond niet erkende verschijningen brengt kerkelijke autoriteiten niet zelden in verlegenheid. Zo trekken jaarlijks honderdduizenden gelovigen naar Medjugorje, ondanks dat officiële pelgrimages van parochies en bisdommen naar het bedevaartsoord verboden zijn. De plaatselijke bisschop is ervan overtuigd dat het niet om bovennatuurlijke verschijningen gaat. Hij spreekt van ‘leugens en veinzerijen’. De zieners en de uitbaters van het pelgrimsoord laten zich daar niet veel aan gelegen liggen, iets dat hun zaak volgens het nieuwe vademecum geen goed zal doen.

Openbaring voltooid
Benedictus XVI is voorstander van een grondig onderzoek. En dat mag best wat tijd in beslag nemen. Als prefect van de Congregatie voor de Geloofsleer zei hij al in 1985 in gesprek met schrijver en journalist Vittorio Messori: “Op dit gebied is geduld meer dan ooit een fundamenteel element. Geen enkele verschijning is onmisbaar voor het geloof. De openbaring is voltooid met Jezus Christus.”