Unieke bijbel te lezen op internet

Hilversum (ANP/Van onze redactie) 18 juli 2008 - Een gedigitaliseerde versie van de Delftse Bijbel, het eerste gedrukte boek in de Nederlandse taal, is vanaf vandaag op het Internet te lezen. Vrijwilligers hebben ruim een half jaar gewerkt om paginascans van de Delftse Bijbel, die al online te zien waren, over te typen. Daardoor kan de Bijbel nu naast andere vertalingen worden gelezen.

Oud Testament
De Delftse Bijbel werd in 1477 gedrukt door Jacob Jacobszoon van der Meer en Mauricius Yemantszoon van Middelborch. Het boek bevat alleen het Oude Testament. De taal van de Delftse Bijbel was het Nederlands, wat destijds door de meeste geestelijken niet erg gewaardeerd werd omdat de officiële kerktaal het Latijn was. De druk uit 1477 had een oplage van ongeveer 250 exemplaren, waarvan er zo'n 50 bewaard zijn gebleven.

Cultureel erfgoed
Het online zetten van de teksten is vooral bedoeld voor onderzoek, zegt de initiatiefneemster, taalkundige Nicoline van der Sijs. “Deze Bijbel is belangrijk cultureel erfgoed en interessant omdat er bijvoorbeeld veel woorden in voorkomen die nog niet bekend waren.” Voorbeelden zijn ‘gadoothonger’ (plotselinge hongerdood) en ‘bedruis’ (vloed, stroom), 'sickenisse' (manier) en 'verporrer' (opstoker).


Paginadetail van Genesis 1 in de Delftse Bijbel.

Eerste druk
De Delftse Bijbel is het eerste boek dat in de Nederlandse taal werd gedrukt. Dat is er duidelijk aan af te zien, zegt Van der Sijs. Zo is één op de zeven woorden afgekort. Daarmee spaarden de schrijvers in het zeer arbeidsintensieve drukproces 51 pagina's uit. Ook zijn veel letters ondersteboven afgedrukt, omdat de drukkers nog onervaren waren en regelmatig vergaten de zetblokjes gespiegeld te plaatsen.

Onderzoek
De teksten zijn vanaf vrijdag beschikbaar op bijbelsdigitaal.nl. Van der Sijs hoopt dat de Bijbel behalve voor onderzoek ook door theologen en in het onderwijs wordt gebruikt. “Het is leuk om zo'n oud boek te zien en het te vergelijken met de latere vertalingen.”

Oudste en eerste
Het oudste gedrukte boek ter wereld is de beroemde Gutenberg Bijbel, door Johannes Gutenberg in 1455 in Mainz vervaardigd. Het oudste gedrukte boek van de Nederlanden is een uitgave van Petrus Comestor's Schola Hystoria en werd in 1473 gedrukt in Utrecht. De eerste volledige Nederlandstalige Bijbel, inclusief het Nieuwe Testament, verscheen te Antwerpen in 1526 en is uitgegeven door Jacob van Liesvelt.