Eijk: Kerk in Nederland drie stappen voorwaarts en twee terug

Utrecht (Van onze verslaggever) 26 januari 2008 - De nieuwe aartsbisschop van Utrecht, Wim Eijk, vergelijkt de Kerk in Nederland met de Springprocessie in Echternach: de Kerk deed naar zijn idee in de vorige eeuw eerst drie stappen vooruit en vervolgens minstens twee stappen achteruit. Eijk wil met een missionair pastoraat weer stappen voorwaarts gaan zetten, zei hij vanmorgen in zijn homilie tijdens de eucharistieviering waarin hij werd geïnstalleerd als zeventigste aartsbisschop van Utrecht.

Epilepsie
Elke dinsdag na Pinksteren wordt de eerste bisschop van Utrecht, de heilige Willibrord, herdacht in de Springprocessie in Echternach. De deelnemers doen daarbij steeds drie stappen vooruit en twee stappen achteruit. "Voor de ongemakkelijke en vermoeiende vorm" waarin deze processie plaatsvindt, zijn volgens Eijk verschillende verklaringen. Hij kreeg de lachers in de volle St. Catharinakathedraal in Utrecht op zijn hand met de optie: "Het zou te maken hebben met het gegeven dat Willibrord wel is aangeroepen als voorspraak bij epilepsie."


Mgr. Eijk vanochtend tijdens zijn preek (foto: KRO/Christian van der Heijden)

Jojo-effect
Een andere verklaring vindt de nieuwe aartsbisschop mooier: "De drie stappen vooruit en de drie stappen achteruit verzinnebeelden het verloop van het missionaire werk van Willibrord: de evangelisatie liep op sommige momenten buitengewoon voorspoedig, maar werd op andere momenten bijna geheel teniet gedaan door tegenstanders. (…) Zijn werkzaamheden hadden iets van een jojo-effect."

Verschraling geloofsleven
Eijk herkent een jojo-effect in de evangelisatie in Nederland. "In de eerste helft van de twintigste eeuw deed de Kerk in ons land ook drie stappen vooruit. In de tweede helft gezien de secularisering en de daardoor veroorzaakte verschraling van het kerkelijk geloofsleven minstens twee stappen achteruit." Voor het aartsbisdom is dat geen reden tot vreesachtigheid of ontmoediging, zei Eijk.

Opleving
De nieuwe aartsbisschop trok de vergelijking niet helemaal door. Hij sprak niet de verwachting uit dat de evangelisatie in Nederland in deze eeuw weer drie stappen vooruit zal zetten. Maar hij ziet net als zijn voorganger kardinaal Simonis wel tekenen van opleving van het geloof. "De overdracht van de Heilige_Geest werkt ook in de Kerk van 2008. Velen hebben geprobeerd in de loop van de geschiedenis het vuur van de Heilige_Geest op allerlei manieren uit te blussen, maar dit is nooit gelukt en het zal ook nooit lukken."

Randkerkelijken
Eijk benadrukte dat in het aartsbisdom Utrecht is gekozen voor een missionaire vorm van pastoraat die zich niet alleen richt op kerkgangers, "maar ook op randkerkelijken en mensen die de Verrezen Heer helemaal niet kennen".

Vruchtbare samenwerking
De bisschop bad de 'Heer van de oogst' voor een vruchtbare samenwerking tussen hem en de gelovigen van het aartsdiocees, "zodat we onder Zijn zegen en voorspraak van de heilige Willibrord de nodige stappen voorwaarts kunnen zetten binnen ons voornemen om te komen tot een echt missionair pastoraat".

Geen gemakkelijke taak
Eijk stond in zijn homilie uitgebreid stil bij de apostolische succesie. Vanaf de apostelen wordt de bisschopswijding via handoplegging en gebed overgedragen van de ene bisschop aan de andere. De 54-jarige aartsbisschop leek een parallel te trekken met zijn nieuwe opdracht toen hij stelde dat het bisschopsambt in de vroege Kerk geen gemakkelijke taak was.

Vuur aanwakkeren
Timoteüs, bisschop van Efese, werd vanwege zijn jonge leeftijd waarschijnlijk af en toe door 'vreesachtigheid' bevangen, denkt Eijk. "De Heilige_Geest staat echter borg voor zijn werkzaamheden ten behoeve van de Kerk. Daarom wordt Timoteüs op het hart gedrukt: 'Vergeet dus niet het vuur aan te wakkeren van Gods genade die in u is door de oplegging van mijn handen'."