Nieuwe 'zwarte paus' is keuze voor 'voorwaarts denken'
Hilversum (Van onze redactie) 20 januari 2008 - In Romeinse kringen wordt de keuze van de nieuwe jezuïetengeneraal Adolfo Nicolás als 'veelbetekenend' aangemerkt. De Spaanse pater Nicolás wordt beschouwd als een vertegenwoordiger van het Aziatische katholicisme, waar sterk de nadruk wordt gelegd op interreligieuze dialoog, inculturatie en gerechtigheid en vrede.
Pauselijke goedkeuring
Gisteren werd Adolfo Nicolás in Rome tijdens een algemene congregatie van 217 vooraanstaande jezuïeten tot generaal-overste van de Sociëteit van Jezus gekozen. Paus Benedictus
XVI gaf kort daarna zijn goedkeuring en zegen aan de keuze van de nieuwe 'zwarte paus'. Een jezuïetengeneraal wordt zo genoemd vanwege zijn grote invloed en gezag en omdat hij een zwarte
soutane draagt.
Japan
Pater Nicolás is afkomstig uit Spanje, maar verblijft sinds 48 jaar in Azië. Hij behoort tot de Japanse jezuïetenprovincie, en verbleef ook in Korea en de
Filippijnen. Sinds augustus 2004 is hij moderator voor de jezuïetenconferentie voor Oost-Azië en Oceanië en zo ook medeverantwoordelijk voor initiatieven in landen als Vietnam,
Cambodja, Oost-Timor, Myanmar en China.
Gematigd progressief
Uit onderzoek van de Amerikaanse vaticanist en journalist John Allen blijkt dat de keuze van Nicolás in Rome opmerkelijk wordt gevonden omdat hij aan de gematigd progressieve kant van het
kerkelijk spectrum staat. Allen wijst erop dat paus Benedictus_XVI vlak vóór de verkiezing aan de aftredende generaal, Peter-Hans Kolvenbach een waarschuwende brief had gestuurd.
Daarin prees de Heilige_Vader de jezuïeten om hun apostolische ijver, maar riep hij hen ook op tot gehoorzaamheid aan het kerkelijk leergezag.
Gehoorzaamheid
"Het zou uiterst verdienstelijk zijn", schreef Benedictus, "als de Generale Congregatie in de geest van Sint Ignatius zijn eigen totale adhesie aan de katholieke doctrine zou herbevestigen, in
het bijzonder met betrekking tot die neuralgische punten die heden ten dage sterk door de seculiere cultuur worden aangevallen. Bijvoorbeeld: de verhouding tussen Christus en de godsdiensten;
bepaalde aspecten van de bevrijdingstheologie; en diverse punten van de seksuele moraal, vooral inzake de onontbindbaarheid van het huwelijk en pastorale zorg voor homoseksuele personen."
Jezuïeten in conflict met Rome
In de recente kerkgeschiedenis is een aantal jezuïetentheologen zoals Jacques Dupuis, Anthony de Mello, Thomas J. Reese, Jon Sobrino en Roger Haight in conflict gekomen met het
Romeins leergezag. De Congregatie_voor_de_Geloofsleer onder leiding van kardinaal Ratzinger, de huidige paus, veroordeelde een aantal stellingen van deze jezuïeten als doctrinair onzuiver.
Ze betroffen onder andere de betekenis van Christus in relatie tot het Volk van God en tot andere godsdiensten.
Opkomst Azië
Het lijkt hoogst onwaarschijnlijk dat Nicolás het Romeins leergezag op genoemde punten zal uitdagen. Toch betekent de keuze voor hem een 'keuze voor voorwaarts denken', zo ving John Allen
in jezuïetenkringen op. In ieder geval wordt de opkomst van Azië in de vaart der volkeren serieus genomen. Het probleem van het religieus pluralisme zal dus hoger op de agenda van de
19.000 leden tellende orde komen te staan.
In dialoog met andere bronnen
Vorig jaar schreef Nicolás in een commentaar in een Australische jezuïetenperiodiek over Azië: "Wie binnentreden in de levens van de mensen, zullen hun eigen standpunten radicaal
betwijfelen. Want ze zien oprechte menselijkheid in eenvoudige mensen. En in deze oprechte menselijkheid vinden ze diepte aan eenvoud, eerlijkheid en goedheid, die niet afkomstig is
uit onze bronnen." Daarom moet men volgens Nicolàs voortdurend in dialoog met die andere bronnen treden. De kerk moet leren van Azië en Azië moet leren van de kerk, aldus
Nicolàs vorig jaar. 'Dit is een enorme uitdaging,die we onder ogen moeten zien. We hebben geen monopolie en we moeten nog veel leren."
Missionarissen 16e eeuw
Azië is sinds de 16e eeuw het werkgebied van de jezuïeten. Franciscus_Xaverius vertrok vier jaar na zijn priesterwijding in 1537 als pauselijk
legaat en met steun van de Portugese koning Johan III naar India. Vanuit Goa ondernam hij missiereizen naar Ceylon, Malakka, de Molukken en Japan. Op weg van Goa naar China stierf hij in 1552
van uitputting op het eiland Sjang-Tsjoean, vlak bij Hongkong. Vele jezuïeten traden in zijn voetsporen. Zoals de Italiaanse wiskundige en cartograaf Matteo Ricci (1552-1610). Nooit eerder
en nooit later was een westerling zo diep tot het hart van de Chinese cultuur doorgedrongen. Door de publicatie van zijn boek De echte leer van de Heer der Hemel in het
Mantsjoerijs, het Koreaan en het Japans werd hij de 'nieuwe Confucius' genoemd.
Ritenstrijd
In de 17e en 18e eeuw kwamen jezuïeten in Azië tot de conclusie dat de christelijke verkondiging en eredienst moest worden aangepast aan plaatselijke rituelen
en gewoontes. Zo nam pater Roberto de Nobili in India de hindoegebruiken over en onderwierp hij zich aan de locale etiquette. Net als zijn medebroeder Matteo Ricci geloofde hij dat het
christendom niet onverenigbaar is met de riten van een vreemde cultuur. Daarin verschilden zij van mening met de franciscanen en dominicanen. Dit conflict is de geschiedenis ingegaan als de
Ritenstrijd. In 1744 maakte paus Benedictus XIV een einde aan deze strijd en stelde de jezuïeten in het ongelijk.
Biografie van Adolfo Nicolás (bron: jezuïeten.org)
