Dominicanen: ?Laat parochies eigen voorganger kiezen?

Hilversum (Van onze redactie/ANP) 31 augustus 2007 - De bisschoppen moeten parochies de vrijheid geven om uit hun midden hun eigen voorganger of team van voorgangers te kiezen. Dat bepleiten de Nederlandse dominicanen in de brochure Kerk & Ambt die vandaag bij alle ongeveer 1300 katholieke parochiebesturen in de bus valt.

Geldig
Met het plan beogen de dominicanen de toekomst van parochies minder afhankelijk te maken van de beschikbaarheid van ?geldig? gewijde voorgangers. Wat hen betreft kan ook een gekozen lekenvoorganger geldig voorgaan in de viering van de eucharistie. Dat is strijdig met de leer van de Rooms-Katholieke Kerk die voorschrijft dat alleen een celibataire priester kan optreden als bedienaar van het sacrament van de eucharistie. Het voorstel van de dominicanen impliceert de openstelling van het priesterschap voor gehuwde mannen en vrouwen.

Woord- en communievieringen
De dominicanen keren zich tegen het beleid van veel bisdommen om het houden van woord- en communievieringen terug te dringen. In dergelijke vieringen, die door een niet-gewijde voorganger, zoals een pastoraal werk(st)er, worden geleid, worden vooraf door een priester geconsecreerde hosties uitgereikt. De bisschoppen moedigen gelovigen aan om naar een kerk te gaan waar wel een priester beschikbaar is om de eucharistie te vieren. Maar door het groeiende priestertekort kan volgens de dominicanen op steeds minder plaatsen de eucharistie worden gevierd.

Hoogtepunt
Het beleid van de bisdommen is erop gericht het belang van de eucharistie als bron en hoogtepunt van het kerkelijk leven te benadrukken. Maar dat pakt volgens de dominicanen in de praktijk anders uit: ?Hoewel met de mond wordt beleden dat de eucharistie het middelpunt is van de liturgie van de kerk, wordt  het vieren van de eucharistie afhankelijk gemaakt van de voorganger en is in feite het wijdingssacrament het belangrijkste?, aldus de tekst van Kerk & Ambt. 

Kloof
Ondanks het bisschoppelijke ontmoedigingsbeleid neemt het aantal woord- en communiediensten toe. De dominicanen zien daarin een kloof tussen basis en kerkleiding, die verschillend aankijken tegen het gewijde ambt en de eucharistie. Dat heeft conflicten tot gevolg ?en nog vaker heimelijke tussenoplossingen die de kerk geen goed doen?, aldus de dominicanen. Bovendien noemen ze de situatie ?frustrerend? voor de priesters: ?omdat ze in meerdere parochies moeten voorgaan in sacramentele vieringen ?worden zij tot hun eigen ontmoediging en frustratie steeds meer ?vreemden? voor de kerkgangers?.

Vervaging
Tussen 2002 en 2004 daalde het aantal eucharistievieringen per weekeinde van ongeveer 2200 tot 1900. Het aantal woord- en communievieringen steeg in dezelfde periode van 550 tot 630. In het bisdom Den Bosch bijvoorbeeld, waar bisschop Antoon Hurkmans enkele maanden geleden nog waarschuwde voor vervaging van het verschil tussen eucharistievieringen en woord- en communiediensten, was het aantal eucharistievieringen in 2004 in één jaar tijd met 95 gedaald. De niet door een priester geleide diensten waren met vijftig toegenomen.

Broederlijk delen
De dominicanen baseren zich in hun brochure op een kerkbeeld waarin de kerk allereerst het ?Volk Gods onderweg? is en verwijzen daarbij naar het Tweede_Vaticaans_Concilie (1962-1965). In die visie is de kerkelijke hiërarchie dienstbaar aan de gemeenschap van gelovigen. Daarnaast besteedt het boekje aandacht aan het wezen van de eucharistie, dat omschreven wordt als ?een broederlijk en zusterlijk delen van brood en wijn, waarbij Jezus in ons midden is?.

Celibaatsverplichting
De aanstelling van de gekozen voorganger hoeft wat de dominicanen betreft niet door de bisschop te worden bevestigd. ?Mocht de bisschop de wijding of inordening weigeren op grond van argumenten die niet het wezen van de eucharistie raken, zoals de celibaatsverplichting, dan mogen de parochies erop vertrouwen, dat zij toch echt en waarachtig eucharistie vieren wanneer zij biddend brood en wijn delen?, schrijven de dominicanen in de brochure. Kerk en Ambt is geschreven door de dominicanen Harrie Salemans, Jan Nieuwenhuis, André Lascaris en Ad Willems.