Patriarch trouw aan dictator Ceausescu

Hilversum (ANP) 31 juli 2007 - De communistische leider Nicolae Ceausescu kon er vast op rekenen. Bij zijn verjaardag en andere voor zijn familie belangrijke gebeurtenissen kreeg hij een gelukstelegram van patriarch Teoctist_I van de Roemeens-Orthodoxe Kerk. Het hoofd van de belangrijkste kerk in het Oost-Europese land hield zich strak aan het dogma van zijn kerk dat elk politiek regime wordt aanvaard, van welke kleur het ook is.

Invloedrijke agent
In 2006 meldde de historicus Stejarel Olaru na onderzoek in de archieven van de Securitate, de geheime dienst van de communisten, dat de patriarch daar als een invloedrijke agent werd beschouwd. De 92-jarige Teoctist overleed gisteren aan complicaties na een operatie aan zijn prostaat.

Grootheidswaanzin
Teoctist was sinds november 1986 aartsbisschop van Boekarest en hoofd van de Roemeens-Orthodoxe Kerk, waarbij ongeveer 75 procent van de Roemenen is aangesloten. De laatste jaren van zijn leven zette hij zich in voor de bouw van een gigantische ?kathedraal van het heil van de natie??, een project dat veel Roemenen deed denken aan de grootheidswaan van Ceausescu.

Slopen
Teoctist aanvaardde de schendingen van de mensenrechten onder Ceausescu en steunde het besluit van de dictator om het centrum van Boekarest te slopen. Ook 26 historisch belangrijke kerken gingen tegen de vlakte. De steun was niet belangeloos. De patriarch kreeg van de dictator vele waardevolle geschenken.

Brede steun
Toen Ceausescu eind 1989 werd gedood en het communistische regime ten val kwam, leek ook het einde van de heerschappij van Teoctist nabij. Hij bood ?om gezondheidsredenen en om zijn hoge leeftijd?? zijn ontslag aan. De synode aanvaardde het ontslag, maar nog geen vier maanden later was Teoctist terug. De synode meende dat hij niet aan het hoofd van de kerk kon worden gemist, omdat hij brede steun onder de bevolking en de geestelijkheid zou genieten.

Belofte
Zo kon Teoctist paus Johannes_Paulus_II in mei 1999 begroeten tijdens diens bezoek aan Roemenië. Het was het eerste bezoek van de rooms-katholieke kerkleider aan een land met een orthodoxe meerderheid. De patriarch zegde de paus toe dat hij de uniaten, met Rome verbonden gelovigen die onder het communisme zwaar werden vervolgd, zou helpen hun kerken terug te krijgen, maar die belofte kwam hij niet na.

Monnik
Teoctist was op 7 februari 1915 als Teodor Arapasu in de Noord-Roemeense dorp Tocileni geboren. Hij ging op 14-jarige leeftijd het klooster in en nam later als monnik de naam Teoctist aan. Na zijn studie aan onder meer de faculteit orthodoxe theologie aan de universiteit van Boekarest, maakte hij carrière in het bestuur van de kerk. Daaraan was de steun die hij van de communisten en de door hen gesteunde patriarch had, niet vreemd.

Aartsbisschop
Teoctist was van 1962 tot 1973 bisschop van Arad en vervolgens vier jaar aartsbisschop van Craiova. Van 1977 tot zijn benoeming tot aartsbisschop van Boekarest was hij aartsbisschop van Iasi.