'Christelijk bastion in Europa sterker dan gedacht'

Hilversum (KRO) 24 juli 2007 - Het christelijk bastion in Europa is steviger dan over het algemeen gedacht wordt. De kans op islamisering van Europa is te verwaarlozen en het Europees katholicisme vernieuwt zich. Dat zegt prof. Philip Jenkins, buitengewoon hoogleraar Geschiedenis en Religieuze Wetenschappen aan de Universiteit van Pennsylvania, in het Amerikaanse magazine Foreign Policy.

Kleine doelgerichte gemeenschappen
De snelle terugloop van het kerkbezoek in de afgelopen veertig jaar heeft een positieve kant, stelt Jenkins. De christelijke kerken zijn nu verlost van de plicht om er voor iedereen te zijn in de samenleving. Er is tegenwoordig geen kerk meer die een landelijke dekking heeft. Daarvoor in de plaats zijn kleine, meer doel(groep)gerichte gemeenschappen gekomen, die meer passie en een persoonlijke heilsboodschap meebrengen.

Nieuwe bewegingen
Vooral het katholicisme is zich aan het vernieuwen, constateert Jenkins. Hij verwijst naar katholieke bewegingen als Focolare, de Emmanuel Gemeenschap en de Neocatechumenale Weg. Deze internationale gemeenschappen richten zich op een hernieuwde evangelisatie van Europa. Ze zijn qua bezieling te vergelijken met de Amerikaanse Pinksterbeweging en hebben veel invloed onder jonge geestelijken en leken. 

Zwart-Afrikaanse predikers
Naast de oudere christelijke gemeenschappen zijn de nieuwe immigrantenkerken in Europa sterk in opkomst. Op een gemiddelde zondag is de helft van alle kerkgangers in Londen van Afrikaanse of Afro-Caribische afkomst. Van de 10 megakerken in Groot-Brittannië worden er vier geleid door Afrikanen. Parijs herbergt 250 etnische protestantse kerken, de meeste zwart?Afrikaans. Een vergelijkbare ontwikkeling doet zich voor in Duitsland. Vooral Nigeriaanse en Congolese voorgangers zijn succesvol in Europa. De Nigeriaanse evangelist Sunday Adelaja opereert vanuit Oekraïne. Hij heeft inmiddels meer dan 300 kerken in 30 verschillende landen gesticht en heeft naar eigen zeggen 30.000, voornamelijk blanke volgelingen.

Jürgen Habermas
Mede door de komst van de islam worden de christelijke wortels van Europa opnieuw ontdekt. Jenkins citeert in dat verband de opmerkelijke uitspraken van de vermaarde Duitse filosoof Jürgen Habermas. Dit boegbeeld van de linkse beweging, verbaasde onlangs vriend en vijand met zijn verklaring dat ?het christendom, en niets anders, uiteindelijk de basis is van wat wij als kenmerken van de westerse beschaving zien: vrijheid, verantwoordelijkheid, mensenrechten en democratie?. En dat houdt niet zomaar op, zegt Habermas: ?Wij blijven ons laven aan deze bron. Al het andere is postmodern geklets.?

Jenkins
De Brit Philip Jenkins heeft meer dan vijftien boeken op zijn naam over hedendaagse religieuze vraagstukken, waaronder Pedophiles and Priests: Anatomy of a Contemporary Crisis, en Hidden Gospels: How the Search for Jesus Lost Its Way.