Vaticaan ruimt misverstanden inzake kerkleer uit de weg

Rome (Van onze redactie) 10 juli 2007 - De Vaticaanse Congregatie voor de Geloofsleer heeft vandaag een document gepubliceerd, waarin zij duidelijkheid wil scheppen inzake de katholieke ecclesiologie, de leer van de Katholieke Kerk óver de Kerk. De congregatie doet onder meer uitspraken over de ecclesiologische status van de protestantse en de oosters-orthodoxe kerkgenootschappen. Ook geeft ze een uitleg van het veelbesproken ?subsistit in?.

?Subsistit in?
In het conciliedocument Lumen Gentium (1964) staat de formulering Ecclesia subsistit in Ecclesia catholica (?de Kerk subsisteert in de Katholieke Kerk?). Deze zin heeft volgens de congregatie aanleiding gegeven tot ?dwalende interpretaties?. Zo wordt soms gedacht dat de Katholieke Kerk een van de mogelijke vormen is waarin de ware Kerk van Christus gestalte krijgt.

Vijf vragen
Het document is van het typische genre Responsa ad quaestiones (?Antwoorden op vragen?). De congregatie geeft daarmee leerstellige antwoorden op veelvuldig gestelde vragen van bisschoppen en andere gelovigen uit de wereldkerk. Dit stuk bevat antwoorden op vijf vragen.  

Vraag 1: Veranderde het Tweede Vaticaans Concilie de katholieke leer over de Kerk?
Vraag 2: Wat betekent ?de Kerk subsisteert in de Katholieke Kerk??
Vraag 3: Waarom werd gekozen voor de uitdrukking ?subsistit in? in plaats van het eenvoudige woord ?is??
Vraag 4: Waarom gebruikte het Tweede_Vaticaans_Concilie de term ?Kerken? met betrekking tot de oosterse kerken die niet in volledige gemeenschap met de Katholieke Kerk verkeren?
Vraag 5: Waarom gebruiken het Concilie en het Magisterium [het pauselijk leergezag] in hun teksten niet de titel ?Kerk? met betrekking tot de christelijke gemeenschappen die uit de Reformatie van de 16e eeuw zijn voortgekomen?

Antwoorden
De antwoorden zijn betrekkelijk kort en worden ondersteund door citaten uit belangrijke kerkelijke documenten. Samenvattend komt het hier op neer:

Antwoord 1: nee

Antwoord 2: De Ene Kerk van Christus is ten volle aanwezig in de Katholieke Kerk, ?die door de Opvolger van Petrus en de bisschoppen in gemeenschap met hem, bestuurd wordt?. ?Subsistentie betekent de duurzame, historische continuïteit en de bestendigheid van alle door Christus ingestelde elementen in de Katholieke Kerk. (..) Volgens de katholieke leer is het mogelijk om correct te stellen dat de Kerk van Christus aanwezig en werkzaam is in de kerken en ecclesiale gemeenschappen die nog niet volledig met de Katholieke Kerk in gemeenschap verkeren, vanwege de daar heersende elementen van heiliging en waarheid. Niettemin kan het woord subsistit alleen worden toegeschreven aan de Katholieke Kerk, precies omdat het verwijst naar de eenheid die we in het geloof belijden (..).?

Antwoord 3: Lumen gentium zegt niet dat de Katholieke Kerk de Kerk van Christus is, omdat verschillende door Christus ingestelde elementen van heiliging en waarheid ook buiten de structuren van de Katholieke Kerk gevonden worden.

Antwoord 4: Oosters-orthodoxe kerken zijn ook Kerk, omdat ze de wezenlijke eigenschappen van Kerk-zijn bezitten: de juiste leer en viering van de sacramenten. Dat is mogelijk omdat in deze kerken de apostolische successie behouden is gebleven. Dat garandeert de echtheid van de wijdingen en vooral de eucharistie. [Apostolische successie betekent dat aangetoond kan worden dat de dragers van het bisschopsambt in een ononderbroken opvolgingslijn met de apostelen staan.]

Antwoord 5: Protestantse kerkgenootschappen zijn geen Kerk, omdat ze de in antwoord 4 beschreven eigenschappen missen.