Jezusboek van Benedictus én Ratzinger

Hilversum (door Stijn Fens) 12 april 2007 - Morgen wordt dan eindelijk in Rome het boek van de paus over Jezus gepresenteerd. Jezus van Nazareth: Van de Doop in de Jordaan tot aan de Transfiguratie (boek van de paus over Jezus ligt toch íets lekkerder in de mond) zou eigenlijk al in maart uitkomen. Problemen met de vertaling (een bekend fenomeen tijdens dit pontificaat) zorgden echter voor vertraging. Het boek komt tegelijkertijd in het Duits, het Pools en het Italiaans uit. Snel gevolgd door de Engelse, Spaanse en Portugese versies.

Wachten op de Nederlandse vertaling
Eind mei komt de Nederlandse vertaling, over ruim anderhalve maand dus. Nederlandse vertalingen van pauselijke geschriften laten altijd lang op zich wachten. In het Nederlands moet je blijkbaar beter op je woorden letten als het om de paus gaat. Gevolg is, ook nu weer, dat Benedictus in Nederland niet profiteert van alle mediapubliciteit rond zijn boek. Ik ken schrijvers van minder allooi die om een dergelijke marketing fiasco al lang bij hun uitgever zouden zijn vertrokken.

Protestant co-presentator
Opmerkelijk is dat een van drie mannen die het boek vrijdag in Rome ten doop zullen houden een protestant is. Professor Daniel Garrone, decaan van de theologische faculteit van de Waldenzers, in Rome zal tijdens de persconferentie zijn visie op het boek geven.

Barmhartige Samaritaan
Er zijn al enige passages van het boek uitgelekt. Zo stond het voorwoord al in januari op enkele internetsites en publiceerde het Milanese dagblad Corriere della sera op 4 april al enige passages. Zo weten we dat voor de paus de parabel van de barmhartige Samaritaan nog steeds grote actualiteitswaarde heeft, bijvoorbeeld voor Afrika. De paus roept ons op om compassie te hebben voor het lijden van de Afrikaanse volkeren.

Kaal geplukt
?Als wij de parabel toepassen op de geglobaliseerde wereld, dat moeten we ons iets aantrekken van de volkeren van Afrika, die beroofd en geplunderd zijn.? De rijken, zegt Benedictus , hebben de armen kaal geplukt en hen spiritueel verwond. ?In plaats van hun onze God te geven, een God die ons nabij is in Christus en al het goede uit hun traditie in ontvangst te nemen, hebben we ze cynisme gebracht. Het cynisme van een wereld zonder God, waar alleen macht en winst de dienst uit maken.?

Past naadloos in pontificaat
Het boek past naadloos in het pontificaat van Benedictus, zodat dat zich tot nu heeft geopenbaard. We  moeten terugkeren tot Christus, de ware Christus ? en niet die Romeinse revolutionair in Che Guevara vermomming die anderen er van gemaakt hebben - en pas dan kunnen we gelukkig worden. Niets historische Jezus. De vleesgeworden Zoon van God: daar gaat het om. Het pontificaat van Benedictus is een doorlopende catechesecarrousel.

Twee namen - een auteur?
De paus begon met zijn boek in het najaar van 2003 toen hij nog gewoon kardinaal Ratzinger was en leverde in november 2006, toen hij al anderhalf jaar Benedictus XVI was, de drukproeven in. Het boek is dus dubbel ondertekend. Het is een boek van Jozef Ratzinger én paus Benedictus XVI. Nogmaals: we hebben het hier nog steeds over een en dezelfde auteur. Deze opmerkelijke auteursnaam plaatst de lezer wel voor een probleem: hoe serieus moeten we deze 400 bladzijden over Jezus nu nemen?

Iedereen mag de paus tegenspreken
Hoeveel gezag moet de argeloze koper aan dit boek toekennen? Behoort het boek van de paus nu tot het geloofsgoed dat tot elke prijs verdedigd moet worden? Wordt van ons katholieken verwacht dat wij hiervoor moeten sterven? Gelukkig maakt de paus in het voorwoord duidelijk dat het hier om een persoonlijke zoektocht naar Jezus gaat die begon lang voor hij tot het hoogste ambt in de katholieke kerk werd geroepen. En voegt hij eraan toe: ?Iedereen mag me tegenspreken.? Maar of dat ook gebeurt?

Geen openbarende waarde
Zijn boek heeft dus geen openbarende waarde. Ofschoon er in de traditie van de kerk zeker persoonlijke, theologische geschriften te vinden zijn die vindplaatsen van katholiek doctrine werden. Ik noem de Confessiones van Augustinus en Apologia pro Vita Sua, de autobiografie van kardinaal John Henry Newman. Sla de Katechismus van de Katholieke Kerk er maar op na. De voetnoten dan. De vraag blijft wel hoe veel je van jezelf inlevert als paus wordt. Bestaat Jozef Ratzinger nog wel?