WebTV: Simonis leefde met de dood voor ogen

Hilversum (Van onze redactie) 8 april 2007 - Fier loopt kardinaal Simonis rond met de rollator van de vorig jaar augustus overleden kardinaal Willebrands. ?De patiënt gaat langzaam vooruit?, zegt hij lachend. In een openhartig interview spreekt de aartsbisschop van Utrecht vanavond in het RKK-televisieprogramma Kruispunt over zijn Paasgevoel. Maar hij vertelt ook over de harde lijdensweg die daaraan voorafging; de machteloosheid en de angst voor de dood die hij ervoer tijdens het herstel van twee heupoperaties.

Voetje voor voetje
De revalidatie van de kardinaal viel samen met de vastentijd. Het Paasfeest luidt tevens het einde in van zijn ziekbed. ?Pasen is het feest van de verrijzenis, van de opstanding. Ik heb een beetje hetzelfde gevoel. Ik ben door een hoop narigheid heen gekomen. Het is nog wel voetje voor voetje, maar ik voel nieuwheid van leven?, zegt Simonis in Kruispunt. Hij denkt dat hij over een paar weken weer zonder rollator kan lopen.

Begin van het einde?
Openhartig vertelt Simonis in Kruispunt dat hij er serieus rekening mee heeft gehouden dat hij zou sterven. Met het bewustzijn dat de scheidslijn tussen leven en dood dun is, leefde hij naar eigen zeggen al sinds zijn zestiende, toen een klasgenoot bij het voetballen dood neerviel. Maar nu kwam de dood pas echt dichtbij. ?Daarom heb ik bij de tegenslagen rond de heupoperaties echt zitten denken: is dit het begin van het einde? Ik ben 75, ik zie veel mensen onder mijn leeftijd sterven, mijn oudste zus is gestorven, ik ben de tweede van elf kinderen, nu is het misschien mijn beurt.?


Kardinaal Simonis (foto: RKK)

Dubbelheid
Meestal heeft Simonis het te druk om veel over de dood na te denken. ?Nu had ik er wel de tijd voor. En toen kwam er geweldige dubbelheid over me. We zijn voor de eeuwigheid geschapen, dat weet ieder mens. Dit leven is kort, tijdelijk en totaal relatief. De apostel Paulus zegt: ?ik verlang niets anders dan bij Christus te zijn, laat mij maar dood gaan, dan ben ik bij de Heer?. Dat weet ik theoretisch. Dat geloof ik ook. Maar tegelijk hang ik aan het leven. Die spagaathouding heeft me afgelopen weken gewoon achtervolgd: ik hang aan het leven, maar ik weet ook dat ik bij de Heer hoor te zijn?.

Bang
?Ik ben bang om dood te gaan?, zegt de kardinaal in Kruispunt. De overgang naar het eeuwige leven ziet hij als ?een nauw poortje? en als ?een dodelijk eenzaam avontuur. Daar moeten we allemaal door heen. Daarom hoef je niet naar de dood te verlangen. Zo praat ik me schoon in het perspectief van de eeuwigheid waar het oneindig veel beter is dan hier.?

Menselijke dingen
De aartsbisschop werd geopereerd aan het begin van de Veertigdagentijd. Hij memoreert wat de christelijk mystiek zegt over die tijd: dat je je één moet maken met het lijden van Christus.?Dat moeten we ook. Maar als het heel dichtbij komt, dan wordt het moeilijk en heel concreet. Ik zeg maar heel menselijke dingen. Je moet na zo?n operatie weer naar de wc leren gaan en je moet als een kleine jongen weer onder de douche. En dan wordt het moeilijk je één te maken met het lijden van Christus. Ga daar maar aan staan?, zegt hij in het gesprek met Leo Fijen.

Je overgeven
Lijden en overgave zijn moeilijk als ze echt op je pad komen, ondervond Simonis. ?Lijden loutert, zuivert uit, maar als het aan je huid komt wordt het moeilijker. Ik heb tientallen keren in preken gezegd: er komt een moment in je leven dat je je moet overgeven. Dat zei - en zeg - ik met overtuiging. Maar ik heb er altijd bij gezegd en gedacht: makkelijker gezegd dan gedaan. Nu zie ik hoe moeilijk het is als het dichtbij komt.? Het was zwaar, maar toch relativeert hij de narigheid van de operaties: ?Die is niets vergeleken met het lijden van talloze anderen.?

Spaans benauwd
De uren vlak na de operatie vielen de kardinaal het zwaarst. ?Het is me buitengewoon tegengevallen. De totale machteloosheid dat je vijftig uur lang op één plaatsje ligt zonder dat je je kunt verroeren. De pijn kwam op, nu lig ik machteloos, ik kan geen been verzetten, ik kan niets. Ik werd er Spaans benauwd van. Misschien dat ik de dingen teveel in de hand wil nemen. Het was voor mij een bevrijding dat ik op de derde dag een stap buiten mijn bed mocht zetten en in een stoel mocht zitten?.

Kruispunt, zondag 8 april, 22.10 uur, Nederland 2