Nederlandse paus begreep niets van geest renaissance

Hilversum (ANP) 2 april 2007 - De enige Nederlandse paus, Adrianus_VI, probeerde een einde te maken aan de corruptie in de Rooms-Katholieke Kerk. Hij wilde de kerk veranderen om zo de Hervorming te bestrijden en was beïnvloed door de Moderne_Devotie, de beweging binnen de kerk die de nadruk legde op eenvoud en soberheid. Adrianus begreep echter niets van de geest van de renaissance, met haar aandacht voor de mens en de schoonheid van het menselijk lichaam.

Papa Olandese
Dat komt tot uiting in het toneelstuk Il Papa Olandese (De Hollandse paus), dat Historische Theater Producties in april vier keer in de Geertekerk in Adrianus' geboortestad Utrecht opvoert. De spelers, van wie een deel uit Spanje en Italië afkomstig is, zijn amateurs.

Luther
Thea Rijsewijk heeft het stuk geschreven. Zij laat onder meer zien hoe Adrianus, paus van januari 1522 tot september 1523, Maarten Luther bestreed en Erasmus ertoe probeerde over te halen zich in zijn geschriften tegen de Duitse kerkhervormer te keren.

Naakte figuren
Dat Adrianus geen oog had voor de geest van de renaissance, toont Rijsewijk onder meer aan doordat hij het plafond van de Sixtijnse Kapel, door Michelangelo beschilderd, wit wilde laten kalken, omdat hij de naakte figuren aanstootgevend vond. De paus omringde zich uit afkeer van de Italianen met Hollanders als Willem van Enckevoirt. Die prelaat, de enige kardinaal die Adrianus creëerde, speelde volgens Rijsewijk een dubbelzinnige rol. Van Enckevoirt, uit Brabant afkomstig, probeerde veel familieleden een baan binnen het Vaticaan te bezorgen.

Vergifting
Het stuk eindigt met de dood van de paus door vergiftiging. Leden van de Curie, het centrale bestuur van de RK-Kerk, ruimden hem uit de weg, omdat hij hun belangen in de weg zat. Rijsewijk heeft hierover gesproken met de kerkhistoricus Peter Nissen van de Radboud Universiteit te Nijmegen. Die werkt aan een boek over de enige Nederlandse paus.

Utrecht en Leuven
Il Papa Olandese is op 12, 13 en 14 april (tweemaal) in Utrecht te bekijken. Mogelijk is het stuk daarna in de Belgische universiteitsstad Leuven te zien.