In memoriam Kees Middelhoff
Hilversum, 15 maart 2007 - KRO-radiomaker Gerard Klaasen schreef onderstaande necrologie van de op 8 maart overleden katholieke journalist Kees Middelhoff.
Vaste ankers
Zijn stem klonk als een klare klaroenstoot. Zijn scherp onderzoekende blik nodigde in eerste aanleg niet direct uit tot joviale conversatie. Hij streek geregeld door
zijn omvangrijke bos haar, hechtte ogenschijnlijk weinig waarde aan een perfect zittend maatkostuum en hield het hoofd af en toe een opvallend tikje naar opzij. Hij leek mij alleen al op eerste
waarneming gevormd door de jezuïeten. Nadere kennismaking gaf vervolgens een uiterst innemend mens te zien die vaste ankers kende in geloof en gezin. Deze bijzondere man is gisteren in
Hilversum begraven: Kees Middelhoff (89).
KRO-radiostudio
Op zondagen kwam hij altijd de oude KRO-studio aan de Emmastraat in Hilversum binnen om zijn Gesproken Brief uit Nederland voor transmissie op te nemen. Hij
leek vaak haast te hebben en naar ik nu begrijp zat hij altíjd wel tegen deadlines aan. Onze wegen kruisten elkaar tussen Opnamestudio 2 en de kleine spreekcel op de begane grond waar Kees
in dook. ?Wij? deden Kruispunt Radio over zulke onderwerpen als het LPO, de spanningen tussen de Rotterdamse bisschop Simonis en de Calamagroep of de moord op de Poolse priester Jerzy
Popieluszko. Middelhoff praatte de Vlaamse luisteraar bij over de totstandkoming van het CDA, de antikruisrakettenactie en de PC Hooftprijs voor Hugo Brandt Corstius.
Herrijzend Nederland
De journalist Kees Middelhoff was bijna een halve eeuw correspondent voor de BRT vanuit Nederland. De vertrouwdheid met Vlaanderen en zijn visie op Nederland
heeft Kees Middelhoff zijn hele leven lang in tekst en geluid vastgelegd, met inderdaad die bijzondere stem waar hij exclusief patent op had. Wij van een generatie later hadden absoluut ontzag
voor deze erudiete journalist die al tijdens de Watersnoodramp van ?53 met zijn voeten in de Zeeuwse klei stond. Sterker: wie Kees Middelhoff zei, zei (Radio) Herrijzend Nederland,
met namen als Sjoerd de Vrij, Arie Kleywegt en Gerard van den Boomen. Middelhoffs lange radioloopbaan vervulde hij tot aan zijn pensionering bij de Wereldomroep. Daar was hij onder meer
chef van diensten als Gesproken Woord en Reportage. Zijn berichtgeving ten tijde van de Watersnoodramp leverde hem in elk geval het vaste correspondentschap voor de Vlaamse radio op.
Eruditie
Kees Middelhoff viel in elk gremium op door zijn ongelooflijke eruditie. Zijn kennis van cultuur en van de catholica was ongeëvenaard. Hij kon in gezelschap scherp aan
de wind spreken over zaken van geloof, kerk en literatuur en zijn blik vormde dan regelmatig één gefronst oplettend geheel met zijn markante stem. Hij vergde in zijn stem wel dat je
zelf ook wat moest weten.
Nederlandse priesters in Frankrijk
Al vroeg leerde ik van zijn speciale band met de Nederlandse priesters in Frankrijk, vooral na de oorlog een omvangrijke groep van geestelijken
die in Frankrijk bijsprongen in het ledigen van de pastorale nood. Anno 2007 zijn er niet heel veel meer van over. Zijn betrokkenheid met de Stichting Thuisfront Nederlandse Priesters in
Frankrijk paste in het evident intellectualistische profiel van deze katholieke journalist die niet alleen met Latijn goed uit de voeten kon maar die zich daarnaast ook uitstekend van de
Franse taal bediende.
Toonaangevend blad
In de turbulente jaren zestig en zeventig was hij vanuit Nederland correspondent van het toonaangevende Franse blad Informations Catholiques
Internationales, waarvan gefluisterd werd dat dit het enige blad was dat de paus ongecensureerd op zijn bureau kreeg.
In vocaal en geschrifte
Hij was lange jaren redacteur van het Gregoriusblad en schreef vele artikelen voor Neerlandia, het Nederlands-Vlaamse tijdschrift voor Taal,
Cultuur en Maatschappij. Deze activiteiten kenmerkte Middelhoff ten voeten uit: hij had veel kennis te bieden en hij was in staat om die ook vocaal en in geschrifte te bieden. Hij was
méér: hij was welzeker ook een uiterst betrokken katholiek.
Kerkbalans
Ik heb hem nooit gepolariseerde standpunten horen innemen over kerkelijke kwesties en beleidsdragers, maar geëngageerd was hij zeker. Ik vermoed dat hij wist zich te
zullen verliezen in opgestoomde emotie als hij zijn klare visies over kerkpolitieke zaken telkenmale had geponeerd. De Rooms-katholieke kerk was héél duidelijk zijn kerk en
was treffend dat bij de uitvaart werd vastgesteld dat hij zich in zijn eigen parochiekerk niet te goed voelde om jaarlijks de enveloppen voor Kerkbalans aan de deur te brengen.
Ter Schure
Halverwege de jaren negentig trok óók Middelhoff als medewerker voor het Bossche bisdomblad een grens toen - het is eerder gememoreerd - bisschop Jan ter Schure
van Den Bosch publicatie van een artikel over de Amsterdamse studentenpastor Jan van Kilsdonk in 'zijn' Bisdomblad verbood. Ik kan me die situatie nog scherp herinneren. Eén ding
wist ik toen al: om iemand als de gewetensvolle Kees Middelhoff tot een voortijdig vertrek als scribent bij een kerkblad te bewegen, moet je het als bisschop wel héél erg bont hebben
gemaakt! Middelhoff was immers geen man die ook maar enigszins uit was op polarisatie.
Pausbezoek
In 1985, het jaar van het pausbezoek aan ons land, voerde hij korte tijd de afdeling voorlichting van de Nederlandse kerkprovincie aan. Hij vatte deze interim-taak uitermate serieus op, zij het
dat hij dit werk consequent als journalistieke arbeid beschouwde. "Tijdens het pausbezoek was hij continu te vinden in het perscentrum in de Utrechtse Jaarbeurs. Hij onderhield zowat
in zijn eentje de contacten met de wereldpers", zegt Kruispunt-presentator Leo Fijen, die destijds voor het SRKK werkte. "Hij heeft mij alle beginselen van de kerkelijke
journalistiek bijgebracht."
Pater familias
Kees Middelhoff was bovenal pater familias. Mij trof de warme genegenheid van zijn kant naar zijn kinderen en kleinkinderen. Hij was er met zijn vrouw Tine in
geslaagd de waarden van het geloof op zijn kinderen over te planten. De journalistieke fakkel had hij al vroeg bij zijn oudste zoon Joost geplant die later zelf zijn sporen verdiende in
catholicis (KNP, Brandpunt, Kruispunt). Die journalistieke hectiek ging gewoon over van vader op zoon. Hij liet als journalist vooral een betrokken geloofshouding zien: geloven met
hart en ziel. Hij wist waar hij het over had en waarom hij geloofde.
Rompstand
De naam van Kees Middelhoff viel in onze familie nogal eens. Eén van mijn dierbare ooms, Joop Kramer, oud-directeur-generaal op Ontwikkelingsamenwerking, inmiddels
overleden - was een jaar klasgenoot van hem. Oom Joop sprak altijd met groot respect over Kees. Zij beiden hadden die gevormde katholieke rompstand die al van afstand zichtbaar was en die
je nu hoe langer hoe minder aantreft: een scherp analytisch denkpatroon, een tikje raillerend, bekend met Verum Bonum Pulchrum, gesoigneerd sprekend met een afwisselend strenge en milde
gesprekstoon.
Uitvaart
Kees Middelhoff werd begraven vanuit zijn Hilversumse parochiekerk, de O.L. Vrouw Onbevlekt Ontvangen. Zijn uitvaart was geheel in zijn geest. De kerk zat vol en ook de
Belgische ambassadeur Carbonez en pater Van Kilsdonk waren er. De liederenkeuze - Ontwaakt. Gij die Slaapt, Licht aan het Licht en De Steppe Zal Bloeien - verwees geheel naar het
beloofde leven waarvan zijn leven in dienst stond en waar hij eens aan deelachtig verwachtte te worden. Van zijn generatie journalisten worden er geen meer gebouwd. Hijzelf was één
van de besten. Ad maiorem Dei gloriam. En de Vlaamse Leeuw weent een moment.
