Spaans stadje bidt voor wrede kardinaal Cesare Borgia

Hilversum (Van onze redactie) 11 maart 2007 - In Spanje is vandaag de vijfhonderdste sterfdag van de gewetenloze kardinaal en graaf Cesare Borgia herdacht. Dat gebeurde in de parochiekerk van het stadje Viana in Navarra, waar Borgia's graftombe zich bevindt. Zo'n vijfhonderd mensen baden tijdens een requiemmis voor het zielenheil van deze beruchte zoon van de Spaanse kardinaal Rodrigo Borgia (de latere paus_Alexander_VI).

Kardinaal
Cesare Borgia (1475-1507) werd als jongen van 14 jaar door paus Innocentius_VIII tot bisschop van Pamplona benoemd. Een bisschopswijding zou hij echter nooit ontvangen. Een jaar later schonk zijn vader paus_Alexander_VI hem het aartsbisdom Valencia. In 1493 werd Cesare kardinaal gecreëerd. Omdat men in het Vaticaan tot het inzicht was gekomen dat hij niet voor het geestelijke ambt in de wieg was gelegd, werd hij met pauselijke dispensatie teruggezet in de lekenstand.

Machiavelli
Borgia was als bevelhebber van het pauselijk leger de schrik van heel Italië. De gewetenloze politiek van Cesare Borgia stond model voor het beroemde boek Il Principe ('De Vorst') van de Florentijnse filosoof Niccolò Machiavelli. Cesare richtte zijn overwonnen vijanden mededogenloos te gronde, een eigenschap die Machiavelli als een politieke deugd beschouwde. De Duitse filosoof Friedrich Nietzsche noemde Cesare Borgia als voorbeeld van een Übermensch.


Vlnr: Alexander_VI, Machiavelli, Lucretia Borgia, Sint Franciscus_Borgia (foto's publiek domein)

Gevlucht
Cesare behaalde de ene militaire overwinning na de andere, zodat de Kerkelijke Staat zich uitbreidde maar ook steeds meer het eigendom van de Spaanse Borgia's begon te worden. Na de dood van Alexander_VI in 1503 rekende de nieuwe paus Julius_II met hem af, waarna hij vluchtte naar Napels, dat toen in Spaanse handen was. Op bevel van koning Ferdinand van Aragon werd hij gevangengenomen. Twee jaar lang zat hij opgesloten, maar hij wist te ontsnappen en naar zijn zwager, koning Juan III van Navarra, te vluchten. Cesare sneuvelde bij de belegering van het kasteel Viana.

Stoffelijk overschot
Cesares lijk werd overgebracht naar de Heilige-Mariakerk van Viana. Enkele jaren na zijn dood werd het stoffelijk overschot daar echter verwijderd. Dat gebeurde op last van de kerkelijke autoriteiten, die het verleden van Borgia verafschuwden. Zij lieten hem begraven onder de drukste straat van Viana, zodat hij als het ware vertrapt zou worden. Pas in 1953 werd zijn lichaam overgebracht naar de parochiekerk. Zijn tombe ligt dicht bij de kerkingang.

Geen bezwaar om te bidden
De plechtigheid van vandaag en alle andere evenementen die deze week in Viana worden gehouden, hebben volgens de burgemeester van het stadje niet de rehabilitatie van Cesare Borgia als doel. Het gaat om de "herdenking van de meer positieve aspecten van diens leven", zo zei hij tegenover AFP. De burgemeester hoopt met deze gedachtenis extra toeristen naar zijn stadje te trekken. Gisteren doopte de burgervader de plek waar Borgia precies vijfhonderd jaar geleden sneuvelde om tot Cesar Borgiaweg. Pastoor Gonzales Puroy ziet "geen enkel bezwaar om te bidden" voor de wrede Borgia-telg, zelfs niet "als zijn biografie een beetje gecompliceerd is".

Familie Borgia
De familie Borgia (Borja in het Spaans) heeft naast Alexander_VI meerdere beroemdheden voortgebracht. Zo was daar Alfonso Borgia, oftewel paus Calixtus_III (gestorven in 1458); hertogin Lucretia Borgia (1480-1519), de dochter van Alexander_VI; en graaf Jofré Borgia (1481-1517). De familie heeft zelfs een heilige voortgebracht: Sint Franciscus_Borgia (1510-1572). Deze onderkoning van Catalonië trad na de dood van zijn vrouw in bij de jezuïeten. In 1565 werd deze uiterst nederige man tot generaal-overste van de jezuïetenorde verkozen.

Romans
In de Nederlandse literatuur staan de wreedheden van Cesare Borgia beschreven in de romans De scharlaken stad (1952) van Hella Haasse en Het motet voor de kardinaal (1960) van Theun de Vries.