'Tridentijnse mis voortaan overal toegestaan'

Hilversum (Van onze redactie) 11 oktober 2006 - Paus Benedictus_XVI zou onlangs een document hebben getekend waarin hij aan alle priesters algemene toestemming zou geven de Tridentijnse_Mis te celebreren. Dat meldt de Engelse krant The Times vandaag op basis van Vaticaanse bronnen. Die beroepen zich op kardinaal Zen van Hongkong.

Publicatie
Het document zou in de komende twee weken worden gepubliceerd, aldus The Times. Volgens de Vaticaankenners van de Italiaanse krant La Stampa heeft de paus inderdaad een motu-proprio over dit onderwerp in voorbereiding, maar dat zou pas in december verschijnen.

Ultraconservatief
Een algemene toestemming (indult) is opmerkelijk omdat de Tridentijnse Mis vaak in verband wordt gebracht met ultraconservatief katholicisme. Een indult betekent echter niet dat de moderne misviering naar de achtergrond zal worden geschoven. Volgens Vatican watchers is de kans wel groot dat Benedictus de huidige ritus op bepaalde punten wil aanpassen om daarmee de sacraliteit van de Mis te bevorderen.

Ratzinger  
De Tridentijnse_ritus, de oude Latijnse liturgie zoals vastgelegd op het Concilie van Trente (1545-1563), werd door het Tweede_Vaticaans_Concilie (1962-1965) afgeschaft. Paus_Johannes_Paulus_II stond het bepaalde groeperingen echter toe de Tridentijnse liturgie te blijven vieren. Zijn opvolger Benedictus_XVI heeft als kardinaal Ratzinger geregeld blijk gegeven van zijn sympathie voor de aanhangers van de Tridentijnse_ritus. Vaak ging hij op hun uitnodiging voor in Tridentijnse missen. Voor zover bekend heeft hij dat als paus nog niet gedaan.

Offerkarakter
De afschaffing van de Tridentijnse_ritus veroorzaakte in conservatieve kringen veel wrevel omdat de vernieuwingen van het concilie niet in overeenstemming met de katholieke traditie werden geacht. Zo zou de nadruk op het maaltijdkarakter van de eucharistie ten koste zijn gegaan van het offerkarakter. Ook zouden nieuwe vormen, zoals de priester met het gezicht naar het volk, het gebruik van moderne talen, de handcommunie en de communie-uitreiking door leken, heiligschennis in de hand werken.

Lefebvre
Na het concilie ontstond onder leiding van aartsbisschop Marcel Lefebvre (1905-1991) een traditionalistische protestbeweging. Nadat Lefebvre in 1988 zonder pauselijk mandaat vier van zijn priesters tot bisschop had gewijd werd hij door Johannes_Paulus_II geëxcommuniceerd.

Buiten de ban
Na de excommunicatie van Lefebvre gaf Johannes_Paulus_II traditionalisten die buiten de kerkelijke ban wilden blijven, de gelegenheid de Tridentijnse_ritus trouw te blijven; echter op voorwaarde dat zij de besluiten van het Tweede_Vaticaans_Concilie volledig zouden onderschrijven.

Drie groepen traditionalisten
De katholieke traditionalistische beweging valt uiteen in drie groepen:
1. de aanhangers van aartsbisschop Lefebvre, verenigd in onder meer het Priesterbroederschap Sint Pius X;
2. de met de paus verenigde traditionalisten;
3. de ultraconservatieve sedisvacantisten, zij die vinden dat de Stoel van Petrus vacant is, met andere woorden: is er momenteel geen legitieme paus.

Agneskerk Amsterdam
In Nederland worden alledrie de groepen vertegenwoordigd, zij het in zeer beperkte mate. In de Agneskerk in Amsterdam is de met Rome verenigde Sint-Petrus Broederschap actief. Daar wordt sinds 17 september wekelijks de mis volgens de Tridentijnse ritus gevierd. Bisschop Punt heeft daartoe de vereiste toestemming verleend en paus_Benedictus gaf er zijn zegen aan. Mocht het door The Times vermelde document er inderdaad komen, dan hoeven parochies geen speciale toestemming meer te vragen.

Meer dan liturgie alleen
Het is algemeen bekend dat Benedictus_XVI verlangt naar de terugkeer van de volgelingen van Lefebvre naar de moederkerk. Daartoe wil hij hen zelfs een speciale status verlenen. Dat gaat echter niet als zij niet bepaalde principes van het Tweede Vaticaans Concilie blijven afdoen als modernistisch. De door de schismatieke Pius X Broederschap betwiste principes zijn gewetensvrijheid, godsdienstvrijheid, oecumene en het belang van interreligieuze dialoog.