Ratzinger beschuldigd van doofpotbeleid: een overzicht

Hilversum (Van onze redactie) 2 oktober 2006 ? Priesters zouden jarenlang strafvervolging voor kindermisbruik hebben kunnen ontlopen dankzij een Vaticaans document dat hen geheimhouding waarborgde. Die aantijging is niet nieuw. Al eerder verwezen slachtoffers naar het document om te betogen dat de Kerk misbruikzaken welbewust in de doofpot heeft gestopt. De Kerk ontkent die uitleg van het reglement.

Ratzinger verantwoordelijk
In de documentaire Sex crimes and the Vatican beriep de BBC zich gisteren op het Vaticaanse document Crimen Sollicitationis van 16 maart 1962. Kardinaal Joseph Ratzinger zou als prefect van de Congregatie voor de Geloofsleer twintig jaar verantwoordelijk zijn geweest voor de naleving van het jarenlang geheim gehouden reglement.

Heiligheid van sacrament
Het document bevat normen over overtredingen tegen de heiligheid van het sacrament van de biecht. Het beschrijft hoe de Kerk moet omgaan met priesters die ?een biechteling benaderen of verleiden tot oneerbare en obscene zaken''. De BBC beweert dat alle betrokkenen, ook het slachtoffer van seksueel misbruik tijdens een biecht, op grond van het document een eed tot geheimhouding moesten zweren op straffe van excommunicatie van rechtswege.

Doofpot
Daarmee meldt het BBC-programma feitelijk niets nieuws. Het document dook al op ten tijde van het grote misbruikschandaal in de Amerikaanse katholieke kerk in 2003. Advocaten van slachtoffers van seksueel misbruik door priesters probeerden ermee aan te tonen dat de Kerk misbruikzaken welbewust in de doofpot had gestopt. Het omstreden reglement kwam dat jaar uitgebreid in de media. Nieuw is slechts dat de BBC-documentaire het document expliciet verbindt met de verantwoordelijkheid van kardinaal Ratzinger.

Geheime document
De Amerikaanse media en letselschadeadvocaten waren het tot dan toe geheime document op het spoor gekomen door een brief van kardinaal Ratzinger aan alle bisschoppen van 18 mei 2001. Daarin maakt hij gewag van het bestaan van Crimen Sollicitationis.

Heiligheid van sacramenten
De brief van Ratzinger was een aankondiging bij een apostolische brief van paus Johannes_Paulus II die een completering van de procedurele normen bevatte inzake delicten tegen de heiligheid van de sacramenten van de eucharistie en de biecht. Ook bevat de apostolische brief Sacramentorum sanctitatis tutela van 30 april 2001 nieuwe procedurele regels over kindermisbruik door priesters. In de bijbehorende aankondigingsbrief van Ratzinger staat dat het document van 1962 na de invoering van het nieuwe kerkelijk wetboek in 1983 aan herziening toe was. Het is niet duidelijk of de apostolische brief uit 2001 het document uit 1962 heeft vervangen.

Misbruik
In de brief van 18 mei 2001 verklaart Ratzinger dat op grond van Sacramentorum sanctitatis tutela de Kerk bevoegd is zelf gevallen van misbruik te onderzoeken en af te handelen. Dergelijke zaken dienen bovendien geheim te worden gehouden.

Inauguratie
Op de dag van zijn inauguratie als paus Benedictus_XVI berichtte de Britse krant The_Observer over de aankondigingsbrief. Advocaten van slachtoffers beschuldigden Ratzinger er in de krant van dat hij met de brief zaken van kindermisbruik door priesters geheim wilde houden en justitieel onderzoek wilde tegenhouden. In werkelijkheid was de brief slechts een aankondiging van de door Johannes_Paulus motu_proprio - 'uit eigener beweging' - afgekondigde normen.

Misbruik van sacrament
Het Vaticaan wilde vandaag niet reageren op de BBC-documentaire, maar schaarde zich volgens persbureau Reuters volmondig achter een verklaring van aartsbisschop Vincent Nichols van Birmingham. Daarin zegt hij dat het document uit 1962 niet rechtstreeks betrekking heeft op kindermisbruik, maar meer in het algemeen op het misbruiken door een priester van het sacrament van de biecht.

Maatregelen
Het document uit 2001 verzekert volgens Nichols dat het Vaticaan geïnformeerd wordt over elk geval van kindermisbruik door een priester en in reactie daarop adequate maatregelen neemt. ?Dit document hindert het onderzoek door de burgerlijke autoriteiten naar aanklachten van kindermisbruik niet, en is ook geen methode om het toe te dekken, zoals het programma nadrukkelijk beweert.? Het geeft volgens Nichols juist aan hoe serieus het Vaticaan gevallen van misbruik neemt.