Schisma in Koptische Kerk wegens echtscheidingsbeleid

Hilversum (Ref.Dagblad/Van onze redactie) 27 juli 2006 - Ontevreden koptisch-orthodoxe christenen hebben in Egypte een eigen kerkverband, de ?Kerk van de heilige Athanasius?, gesticht. De kerkscheuring, die ontstond vanwege meningsverschillen over het beleid ten aanzien van echtscheidingen, is voor de Egyptische christenen de eerste in ruim 1500 jaar.

Bisschop Maximus
Leidende figuur achter het schisma is Max Michel, een voormalige deken in de Koptisch-Orthodoxe Kerk. Hij heeft zich in de Verenigde Staten door een Grieks-orthodoxe prelaat tot bisschop laten wijden en de naam Maximus aangenomen.

Patriarch
Bisschop Maximus vormde in Egypte een synode en liet zich onlangs tot patriarch wijden. Hij draagt dezelfde ambtskleding als patriarch Shenouda III, de huidige leider van de Koptisch-Orthodoxe Kerk. De priesters in de kerk van bisschop Maximus dragen dezelfde ambtskleding als de koptisch-orthodoxe geestelijken. De Koptisch-Orthodoxe Kerk, de grootste christelijke kerk in het islamitische Egypte, verzet zich hier hevig tegen.

Echtscheiding alleen bij overspel
De overeenkomsten tussen de beide kerken zijn groot. Het verschil zit vooral in de omgang met huwelijksproblemen. Voordat patriarch Shenouda in 1971 tot kerkleider werd gekozen, erkende de kerk nog negen redenen voor echtscheidingen. Zo?n erkenning maakte het mogelijk voor de tweede keer in de kerk te trouwen. Patriarch Shenouda bepaalde echter dat de kerk nog maar één reden voor echtscheiding erkent: overspel. Huwelijken worden in Egypte door religieuze instanties gesloten.

Aantallen
Volgens bisschop Maximus zijn er meer dan 100.000 koptische christenen die willen scheiden, maar dat niet kunnen. Volgens patriarch Shenouda III heeft de kerk 60 procent van de mensen die willen scheiden een vergunning gegeven om opnieuw te mogen trouwen. Hun aantal bedroeg volgens hem de afgelopen vijf jaar minder dan 2000. De cijfers die de laatste jaren in de Egyptische media verschenen, bevestigen echter het door Maximus geschetste beeld.

Poging tot doodslag
Illustratief is de situatie van een jonge koptisch-orthodoxe vrouw die met ernstige brandwonden tijdelijk in een ander gezin werd ondergebracht. Haar man had haar met benzine overgoten en geprobeerd haar te verbranden. De vrouw vluchtte en moest tijdelijk ergens verblijven waar haar man haar niet zou kunnen vinden. Haar priester vond de poging tot doodslag geen reden voor echtscheiding.

Invloed ministerie
De koptische patriarch Shenouda verklaarde enkele dagen geleden dat het ministerie van Binnenlandse Zaken in deze kerkscheuring geen partij heeft gekozen. Maar een goed geïnformeerde koptisch-orthodoxe priester die anoniem wil blijven, vertelde dat de kerk sterk het gevoel heeft dat dit ministerie een hand in deze kerkscheuring heeft gehad.

Ongelijke behandeling
Bisschop Maximus heeft een soort vereniging opgericht die gebouwen bezit waar volgens de orthodoxe rite kan worden gebeden. De veiligheidsdienst laat dit toe, terwijl het de Koptisch-Orthodoxe Kerk veel moeite kost om vergunningen voor een kerkbouw te krijgen. Patriarch Shenouda heeft een aantal keren een positie ingenomen die de overheid niet prettig vond. Ook is bekend dat de Koptisch-Orthodoxe Kerk buitenlandse media gebruikt om de Egyptische overheid onder druk te zetten.

Aanhang
Het is niet duidelijk hoe groot de aanhang van bisschop Maximus is. Volgens patriarch Shenouda bestaat deze uit minder dan duizend, volgens anderen uit vele duizenden Egyptenaren. Verschillende priesters zijn inmiddels overgegaan. Het totale aandeel christenen in de Egyptische samenleving -vrijwel allen koptische christenen- bedraagt 10 procent.

Eerste schisma sinds Chalcedon
Het schisma is waarschijnlijk de meest ingrijpende gebeurtenis voor de Egyptische kerk sinds de kerkscheuring die ontstond door het concilie van Chalcedon in 451. De Egyptische christenen weigerden toen te erkennen dat Jezus zowel volledig mens als volledig goddelijk was. Nu is er opnieuw een duidelijk probleem ontstaan en uit de reacties van patriarch Shenouda, bisschoppen en priesters blijkt dat dit niet als een incident kan worden afgedaan.