De zeven opmerkelijkste ?katholiekste? woorden

Hilversum (Van onze redactie) 28 juni 2006 ? De ?verkiezing van het meest katholieke woord? heeft niet alleen een winnaar opgeleverd, maar ook een aantal mooie begrippen uit het katholieke jargon. De redactie van katholieknederland.nl heeft uit de inzendingen een lijst van de zeven opmerkelijkste woorden samengesteld. Alle werden slecht één keer ingezonden.

Lijst
- Communiceren
- Misericorde
- Kruipengeltjes
- Thuribulum
- Subsidiariteitsbeginsel
- Jozefhuwelijk
- Nabidden

Communiceren
?Communiceren? is volgens verschillende inzenders een rijk woord. Het wordt vooral gebruikt als synoniem voor ?te communie gaan?. Eén bezoeker van de site mailt dat met ?communiceren? ook de ?zelfgave van Christus? wordt bedoeld. ?Christus stichtte gemeenschap (communio) door te communiceren, zichzelf in de communie weg te schenken.?

Misericorde
Een misericorde is een houten steunblok in de koorbanken van een kathedraal of klooster. Het woord is afgeleid van het Latijnse misericordia, dat ?barmhartigheid? betekent. Een monnik, kloosterzuster of kanunnik die staande het Officie moest bidden, kon gebruik maken van een misericorde. Die verleende de psalmenbiddende geestelijken op barmhartige wijze steun zodat ze halfstaande hun liturgische plichten konden vervullen.  

Kruipengeltjes
Een Brabantse pastoor diende het woord ?kruipengeltjes? in. Volgens de parochiepriester zijn kruipengeltjes ?misdienaars die in rode toogjes de consecratie luister kwamen bij zetten, met kaarsen en wierook?.

Thuribulum
Een andere bezoeker van katholieknederland.nl mailde het volgende. ?Thuribuum. Dit zeldzame woord verpersoonlijkt voor mij zowat de sfeer van het katholicisme: plechtstatig, ritueel, sereen, kerkelijk, in gebed, symbolisch, wereldvreemd, e(so)therisch, archaïsch, mysterieus, oeroud. Bovendien is de kathedraal van Santiago wereldberoemd vanwege het enorme, slingerende thuribulum.? Voor wie het nog niet doorhad, een thuribuum is een wierookvat.

Subsidiariteitsbeginsel
Het woord ?subsidiariteitsbeginsel? werd zonder opgaaf van reden ingezonden. Subsidiariteit is een principe van de sociale leer van de Katholieke Kerk. Het werd voor het eerst genoemd in de encycliek Quadragesimo Anno (1931) van Pius XI. Het principe luidt: alles wat door een lagere instantie (subsidium) kan worden gedaan, moet niet door een hogere instantie worden overgenomen. Het subsidiariteitsbeginsel wordt ook toegepast in de organisatie van de Katholieke Kerk. Een gevolg hiervan is dat een bisdom ten opzichte van een kerkprovincie betrekkelijke autonomie heeft.

Jozefhuwelijk
?Jozefhuwelijk? werd niet nader toegelicht. Het woord betekent heel simpel: een huwelijk zonder seks. Het veronderstelt dat Jozef en zijn vrouw Maria geen seksuele betrekkingen met elkaar hadden.

Nabidden
Een bezoeker vond ?nabidden? het meest katholieke woord. ?Volgens mij kennen andersdenkenden dit woord niet, in elk geval niet in de speciale betekenis van je privé-gebed doen in de kerkelijke ruimte na de communie of na de viering. De woordenboeken van Van Dale en Koenen geven het woord niet, waarschijnlijk omdat het een gewone verwerking van 'bidden' met een prefix lijkt maar in de katholieke traditie heeft het een heel specifieke betekenis gekregen die haast elke insider kent.?

Toffelemoon
Een bezoeker zond een woord in dat weliswaar geen katholiek woord is, maar wel ?katholiek? betekent. Het is het Bargoense woord ?toffelemoon?. Volgens Van Dale is het afgeleid van de twee jiddische woorden tofel en emmoene. Letterlijk zou ?toffelemoon? dan ?ijdel geloof? kunnen betekenen. Het Bargoens Woordenboek meldt dat ?toffelemoon? vroeger op de Overijsselse paardenmarkten werd gebruikt om aan te duiden dat een paard zwakke knieën had. De link met het katholicisme ligt voor de hand: in de rooms-katholieke eredienst werd veel geknield.