Italiaanse wet tegen hersenspoelen kan godsdienstvrijheid bedreigen

Hilversum (Reformatorisch Dagblad/Van onze redactie) 24 juni 2005 - Italië gooit een nieuw wapen in de strijd tegen sekten. In het parlement is een wet in voorbereiding die het psychisch onderwerpen van mensen strafbaar stelt. Volgens tegenstanders staat echter ook de godsdienstvrijheid op het spel.

?Persoonlijkheid beïnvloeden?
In navolging van Spanje en Frankrijk wil ook Italië ?hersenspoelen? strafbaar maken, ofwel iedereen vervolgen die iemand anders psychisch onderwerpt ?door geweld, bedreiging, chemische middelen, chirurgische ingrepen of praktijken om de persoonlijkheid te beïnvloeden?, zoals in het wetsvoorstel staat. Als deze daden hard gemaakt kunnen worden, kan in een strafproces een gevangenisstraf van maximaal acht jaar worden opgelegd.

Satanisme
Het wetsvoorstel is bedoeld tegen sekten of pseudo-religieuze groeperingen die onder jongeren sterk aan invloed winnen. Met name satanische sekten zijn in Italië een ware plaag. Volgens onderzoekers zouden in Italië zo?n 250 satanische groepen actief zijn waarbij 5000 mensen zijn aangesloten, voor het merendeel jongeren tussen de 17 en de 28 jaar. Maar de antropologe Cecilia Gatto Trocchi, een onderzoekster naar sekten, meent dat wel een half miljoen mensen zich aangetrokken voelen tot satan.

Bende van Lombardije
Welke uitwerking zo?n ?lidmaatschap? kan hebben, blijkt uit de verrichtingen van een satanische bende in Lombardije, die het leven kostten aan acht mensen. Ten minste drie jongeren pleegden onder zware druk zelfmoord, twee minderjarige leden werden levend begraven. De daders zeiden psychisch onder invloed te zijn geweest van de eveneens zeer jonge leider.

Arbitraire beslissingen?
Een soortgelijke wet uit 1930 werd in 1981 afgeschaft op aandringen van de Constitutionele Raad. Deze instantie, die de legitimiteit van wetgeving beoordeelt, meende dat de wet te vaag was opgesteld, waardoor er ruimte was voor arbitraire beslissingen.?Om deze twijfels weg te nemen, hebben we de gedragingen die bij het hersenspoelen horen nauwkeurig omschreven?, zegt Maria Elisabetta Alberti Casellati, onderminister van Gezondheid, en opsteller van het huidige wetsvoorstel.

?Godsdienstvrijheid in gevaar?
Maar niet iedereen is overtuigd van de noodzaak van speciale wetgeving. Linkse politici vinden dat de godsdienstvrijheid in gevaar komt. Ook veertig sociologen en godsdienstwetenschappers uit Italië en het buitenland maken bezwaar. In een open brief schrijven ze dat bijzondere wetten tegen sekten de algehele godsdienstvrijheid in gevaar brengen. Onder de ondertekenaars is ook de Belg Karel Dobbelaere van de Katholieke Universiteit van Leuven.

Bewegingen
Volgens de opstellers van de open brief is Italië nu nog een voorbeeld van godsdienstvrijheid. Nieuwe wetgeving zou die positie lelijk aantasten.?Discriminatie van ideeën, hoe uitzonderlijk of impopulair ook, is een verleiding die onze democratie moet kunnen weerstaan.? De briefschrijvers klagen dat er niet eens een goede omschrijving van het begrip sekte bestaat, waardoor ook allerlei bewegingen binnen de gevestigde kerken door de wet kunnen worden getroffen.

?Bestaande wetgeving voldoende?
Massimo Introvigne, directeur van een instituut dat nieuwe religieuze bewegingen bestudeert, meent bovendien dat schadelijke sekten ook kunnen worden aangepakt door bestaande wetten die oplichting en misleiding aanpakken. Tegen zwaardere misdrijven kan eveneens worden opgetreden, zoals bleek uit het strafproces tegen de satanische bende uit Lombardije. De rechter deelde gevangenisstraffen uit tot dertig jaar. De aanklacht luidde eenvoudig: moord met voorbedachten rade. Daarvoor was geen bijzonder wetsartikel nodig.

Verkiezingen
Of het wetsvoorstel ook wet wordt, heeft weinig te maken met eventuele parlementaire steun. De coalitiepartijen staan sowieso achter het voorstel. Van grotere invloed is dat het einde van het kabinet Berlusconi in zicht is. Volgend jaar mei staan de landelijke verkiezingen op het programma. Voordat een wet in de Italiaanse staatscourant wordt gepubliceerd, nemen de leden van beide kamers van het parlement hem elk tweemaal in behandeling. Dat kost in de regel veel tijd.